Matematiğin Sessiz Devrimcisi: Amalie Emmy Noether
blog·15 Ağustos 2026

Matematiğin Sessiz Devrimcisi: Amalie Emmy Noether

Emmy Noether (Tam adıyla Amalie Emmy Noether) 23 Mart 1882 yılında Bavyera’nın Erlangen kasabasında yahudi bir ailenen çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Matematikçi  Max Noether Emmy’nin babasıdır. Girmesi gereken sınavları geçtikten sonra Fransızca ve İngilizce öğretmeni olmayı planlamasına rağmen babasının da ders verdiği Erlangen üniversitesinde matematik okumuştur. 1907 yılında “değişmez teorinin kralı” olarak anılan Paul Gordan’ın danışmanlığında tezini bitirdi ve sonrasında yedi yıl boyunca maaş almadan Erlangen Matematik Enstitüsünde çalışmıştır.  1915 yılında Felix Klein ve David Hilbert Göttingen Üniversitesinin matematik bölümüne katılması için Noether’i davet ettiler ancak gelmesi üniversite yönetimi tarafından reddedildi ve dört yıl Hilbert adına ders verdi . Noether’e ders verme hakkı 1919 yılında verildi böylece privatdozent unvanı (özellikle Alman üniversitelerinde profesör olmadan ders verebilmeyi sağlayan unvan) verildi. 1924 yılında Hollandalı matematikçi Bartel Leendert Waerden Emmy’nin öğrencisi oldu. 1931 tarihli ders kitabı Modern Cebir’in ikinci cildinin temeli de Noether’İn çalışmalarına dayanmaktadır. 1932 yılında Zürih’te gerçekleşen Uluslararası Matematikçiler Kongresine katılmadan önce bile cebir konusunda yetenekleri dünyaca biliniyordu. 1933 yılına kadar Göttingen üniversitesindeki yerini sürdürdü hatta zaman zaman öğrencilerine Noether oğlanları dendi. Noether Göttingen Üniversitesinden ayrıldıktan sonra Bryn Mawr Üniversitesinde çalışmak üzera Amerika Birleşik Devletlerine taşındı. 1935 yılında ameliyata girdi fakat iyileşme belirtilerine rağmen dört gün sonra elli üç yaşında öldü. 

Emmy Noether elli üç senelik ömrüne modern cebiri sığdırması ve kadınların üniversitelere bile giremediği bir devirde Uluslararası Matematikçiler Kongresi’ne katılarak kadınların da bilime etkin bir şekilde katılabileceğini göstermiş ve dönemin siyasetinde kadına verilen değere karşı devrim niteliğinde bir hayat yaşamıştır. 

Yorumlar (0)

Yorum yapmak için giriş yapın